C. İyn 18th, 2021

Azərbaycan Dövlət Turizm Agentliyinin dəstəyi ilə AMEA Arxeologiya və Etnografiya İnstitutunun Xınalıq ekspedisiyası 2020 -ci ildə Xınalıq Dövlət Tarix-Memarlıq və Etnoqrafiya Qoruğu ərazisində aparılan arxeoloji tədqiqatlar zamanı antik dövrə aid maddi mədəniyyət nümunələri aşkar edilib.

İnstitutdan Trend-ə verilən məlumata görə, ekspedisiyanın rəhbəri, AMEA Arxeologiya və Etnografiya İnstitutunun Elmi arxivinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, arxeoloq İdris Əliyevin bildirdiyinə görə, 2020-ci ilin son aylarında Qubanın Xınalıq kəndi yaxınlığında “Kımaliqeberiş” arxeoloji abidəsinin ərazisində arxeoloji-kəşfiyyat işlərinin aparılması nəticəsində müəyyən olundu ki, burada 1ha yaxın sahədə qədim yaşayış yeri və qədim qəbiristanlıq mövcud olub. Adı çəkilən abidənin cənub-şərq hissəsində 15-dən artıq kurqan da qeydə alınıb. Ötən ilin tədqiqat işləri abidənin dağətəyi sahəsində aparildı, əldə edilən nəticələr və arxeoloji materiallar abidə haqqında əsaslı mənbə olaraq Xınalığın qədim keçmişinin, tarixinin geniş araşdırılmasında dəyərli mənbə kimi istifadə oluna bilər.

İ.Əliyevin bildirdiyinə görə, bu abidəni ilkin nəticələrə əsaslanaraq, antik dövrə aid etmək olar. Öyrənilən qəbirlərin dövrü e.ə. IV- b.e. VII əsrlərinə aiddir. 2020-ci ildə qazıntılar nəticəsində unikal maddi-mədəniyyət nümunələri aşkar edilib. Saxsı materialları, dəmirdən hazırlanmış silah nümunələri, tunc bəzək əşyaları, müxtəlif minerallardan və şüşədən hazırlanmış muncuqlar əsasən antik dövrdən başlayaraq eramızın 7-ci əsrinədək dövrü əhatə edir.

Tapıntılar sırasında xüsusilə tunc bəzək əşyalarını qeyd etmək olar. Belə ki, onların analogiyasına istər Azərbaycanda, daha geniş mənada Qafqazda az təsadüf olunur. Nadir tapıntılardan biri — Qədim Roma hərbi geyim elementi olan tunc falerda (Qədim Romada əvvəlcə at əslahəsinin bəzəyi, daha sonra mükafat medalı kimi istifadə olunan dairəvi və oval şəkilli metal plastinlər) qədim yunan mifologiyasındakı əfsanəvi qadın simalı əjdaha Meduza – Qorqona təsvir edilmişdi. Bu tapıntı bölgəyə Roma hərbi yürüşlərinin olmasını təsdiq edən dəyərli material hesab olunur. Belə ki, bəzi əcnəbi tarixçilər Azərbaycan ərazisinin antik dövr siyasi və mədəni mühitindən kənarda qalması barədə qərəzli fikirlər irəli sürməyə və hətta, Qobustandakı latındili yazıların həqiqiliyini şübhə altına almağa çalışırlar.